Code xong Core là xong chuyện? Mơ đi, 'ác mộng' phía sau mới là thứ ngốn tiền nhất!

Ông nào bảo làm app chỉ cần chạy được logic chính (core) là xong thì một là chưa đi làm bao giờ, hai là đang làm freelance giá rẻ rồi chuẩn bị 'quỵt' bảo hành.

Mới đây trên Reddit, một ông dev với 6 năm kinh nghiệm (cũng chưa phải già nhưng đủ để nếm mùi đời) đã đăng một bài viết gây chia rẽ sâu sắc về cái gọi là "feature-complete" – hay còn gọi là làm cho phần mềm ra ngô ra khoai.

Tóm tắt nhanh cho anh em lười đọc: Cái bẫy mang tên "Sự hoàn hảo"

Chủ thớt chia sẻ rằng, mặc dù việc triển khai một tính năng cơ bản thì cực kỳ dễ và sướng, nhưng cái đống "da thịt" đắp xung quanh nó mới thực sự là thứ gây nghiện (hoặc gây ức chế). Các ông cứ tưởng tượng:

Làm xong nút bấm? Phải thêm tính năng Undo (hoàn tác).
Nhập liệu xong? Phải hỗ trợ đủ loại định dạng file từ Excel đến CSV.
Cài đặt xong? Phải lòi ra cái menu Settings/Preferences để user tùy chỉnh (mà code cái phần settings này nó ảo ma lắm, tưởng dễ mà bug lòi mắt).
Rồi còn: Dark mode, phân quyền admin, giao diện kéo thả, tự động cập nhật, đa ngôn ngữ, hệ mét hay hệ inch...

Chủ thớt tự nhận mình là boss nên không bị quản lý thúc đít, thế là ông ấy tha hồ hưởng thụ cái cảm giác đắp từng lớp tính năng cho đến khi nó "mượt" thì thôi.

Giang hồ mạng combat: Sướng hay Khổ?

Dưới bài viết, anh em dev vào thả comment rôm rả như đi hội, chia làm mấy phe rõ rệt:

Phe "Nghệ sĩ": Ủng hộ hết mình. Họ cho rằng xây dựng một sản phẩm hoàn hảo, chỉn chu từng pixel là một loại khoái cảm. Code mà không có tâm, không tách lớp (decouple) rõ ràng thì chẳng khác gì đống rác theo thời gian.
Phe "Thực dụng": Phe này chiếm đa số. Họ bảo: "Tôi yêu 90% thời gian đầu khi tạo ra sản phẩm, nhưng 90% thời gian còn lại để đánh bóng (polish) nó là một cực hình". Đúng kiểu làm xong cái khung thì nhanh, chứ tỉa tót cái hoa văn thì tốn gấp đôi thời gian.
Phe "Cảnh tỉnh": Nhiều bác Senior chốt hạ rằng khái niệm "feature-complete" là một cú lừa. Yêu cầu của khách hàng và sếp sẽ thay đổi theo từng phút. Nếu cứ mải mê theo đuổi sự hoàn hảo mà không biết chốt scope (phạm vi dự án), các ông sẽ sớm sập server vì kiệt sức hoặc sập tiệm vì hết vốn.
Phe "Đổ tại hoàn cảnh": Một ý kiến khá hay là việc làm mấy cái tính năng nhỏ lẻ này sướng hay khổ phụ thuộc hoàn toàn vào Codebase. Codebase xịn, cấu trúc ngon thì thêm tính năng như lắp Lego. Codebase nát (Legacy code) thì mỗi lần hotfix là một lần muốn bỏ nghề.

Bài học sinh tồn cho SME và Dev

Nhìn từ góc độ của một dev từng trải và đang ngồi viết blog cho WorkCloud, tôi thấy câu chuyện này cực kỳ sát sườn với các doanh nghiệp SME tại Việt Nam.

Nhiều ông chủ SME muốn phần mềm phải "ngon - bổ - rẻ", yêu cầu tính năng như Facebook nhưng ngân sách chỉ bằng một bữa lẩu. Kết quả là dev code ra cái app "bare-bone" (chỉ có khung xương), dùng thì lỗi lên lỗi xuống, thiếu cái này hụt cái kia. Đến lúc muốn thêm Dark mode hay phân quyền nhân viên thì lại tốn cả đống tiền để đập đi xây lại vì cấu trúc ban đầu quá lởm.

Lời khuyên thực tế này:

Đừng cố phát minh lại bánh xe: Những thứ như quản lý người dùng, phân quyền, cấu trúc cài đặt... là những thứ cực kỳ tốn công để làm cho chuẩn.
Tư duy Work OS: Thay vì bỏ tiền tỷ xây một cái app từ con số 0 để rồi sa lầy vào đống tính năng "râu ria", các doanh nghiệp nên dùng những nền tảng như WorkCloud. Chúng tôi đã làm sẵn cái "xương sống" cực kỳ vững chắc với đầy đủ những lớp tính năng hoàn chỉnh (từ phân quyền, bảo mật đến UI/UX tối ưu). Việc của anh em chỉ là lắp ráp và vận hành.
Biết điểm dừng: Là dev, đừng quá ADHD mà mải mê với những tính năng phụ khi core chưa ổn. Là sếp, đừng bắt dev làm mọi thứ trên đời khi ngân sách có hạn.

Chốt lại, phần mềm không bao giờ là hoàn thiện, nó chỉ là "tạm ổn để chạy" mà thôi. Quan trọng là cái sự "tạm ổn" đó có giúp doanh nghiệp ra tiền hay không, hay chỉ làm khổ anh em dev chúng tôi ngồi fix bug xuyên đêm!

Nguồn: Reddit - Anybody else loves how much work building "feature-complete" software is?

Tóm tắt nhanh cho anh em lười đọc: Cái bẫy mang tên "Sự hoàn hảo"

Làm xong nút bấm? Phải thêm tính năng Undo (hoàn tác).

Nhập liệu xong? Phải hỗ trợ đủ loại định dạng file từ Excel đến CSV.

Cài đặt xong? Phải lòi ra cái menu Settings/Preferences để user tùy chỉnh (mà code cái phần settings này nó ảo ma lắm, tưởng dễ mà bug lòi mắt).

Rồi còn: Dark mode, phân quyền admin, giao diện kéo thả, tự động cập nhật, đa ngôn ngữ, hệ mét hay hệ inch...

Giang hồ mạng combat: Sướng hay Khổ?

Dưới bài viết, anh em dev vào thả comment rôm rả như đi hội, chia làm mấy phe rõ rệt:

Phe "Nghệ sĩ": Ủng hộ hết mình. Họ cho rằng xây dựng một sản phẩm hoàn hảo, chỉn chu từng pixel là một loại khoái cảm. Code mà không có tâm, không tách lớp (decouple) rõ ràng thì chẳng khác gì đống rác theo thời gian.

Phe "Thực dụng": Phe này chiếm đa số. Họ bảo: "Tôi yêu 90% thời gian đầu khi tạo ra sản phẩm, nhưng 90% thời gian còn lại để đánh bóng (polish) nó là một cực hình". Đúng kiểu làm xong cái khung thì nhanh, chứ tỉa tót cái hoa văn thì tốn gấp đôi thời gian.

Phe "Cảnh tỉnh": Nhiều bác Senior chốt hạ rằng khái niệm "feature-complete" là một cú lừa. Yêu cầu của khách hàng và sếp sẽ thay đổi theo từng phút. Nếu cứ mải mê theo đuổi sự hoàn hảo mà không biết chốt scope (phạm vi dự án), các ông sẽ sớm sập server vì kiệt sức hoặc sập tiệm vì hết vốn.

Phe "Đổ tại hoàn cảnh": Một ý kiến khá hay là việc làm mấy cái tính năng nhỏ lẻ này sướng hay khổ phụ thuộc hoàn toàn vào Codebase. Codebase xịn, cấu trúc ngon thì thêm tính năng như lắp Lego. Codebase nát (Legacy code) thì mỗi lần hotfix là một lần muốn bỏ nghề.

Bài học sinh tồn cho SME và Dev

Lời khuyên thực tế này:

Đừng cố phát minh lại bánh xe: Những thứ như quản lý người dùng, phân quyền, cấu trúc cài đặt... là những thứ cực kỳ tốn công để làm cho chuẩn.

Tư duy Work OS: Thay vì bỏ tiền tỷ xây một cái app từ con số 0 để rồi sa lầy vào đống tính năng "râu ria", các doanh nghiệp nên dùng những nền tảng như WorkCloud. Chúng tôi đã làm sẵn cái "xương sống" cực kỳ vững chắc với đầy đủ những lớp tính năng hoàn chỉnh (từ phân quyền, bảo mật đến UI/UX tối ưu). Việc của anh em chỉ là lắp ráp và vận hành.

Biết điểm dừng: Là dev, đừng quá ADHD mà mải mê với những tính năng phụ khi core chưa ổn. Là sếp, đừng bắt dev làm mọi thứ trên đời khi ngân sách có hạn.