Khi Dev Big Tech rủ nhau chống Skynet: Đạo đức sáng ngời hay chỉ là diễn xiếc?
Anh em dev Google, OpenAI rủ nhau ký cam kết không dùng AI cho quân sự. Là đạo đức thực sự hay chỉ là chiêu trò truyền thông? Cùng soi kỹ drama này dưới góc nhìn thực dụng.
Anh em nghĩ sao khi mấy ông thần đang hì hục code ra ChatGPT với Gemini bỗng nhiên rủ nhau "quay xe", tuyên bố không thèm phục vụ quân đội nữa? Nghe cứ như phim viễn tưởng nhưng đây là drama đang chiếm sóng Hacker News mấy ngày qua với cái tên: "We Will Not Be Divided".
Rốt cuộc thì mấy ông lớn đang "biến hình" kiểu gì?
Tóm tắt nhanh cho anh em lười đọc: Một nhóm nhân viên (và cựu nhân viên) từ các lò đào tạo AI hàng đầu như OpenAI, Google, Anthropic đã đồng lòng đặt bút ký vào một bản cam kết. Đại ý là: "Chúng tôi sẽ không tham gia xây dựng các hệ thống AI phục vụ cho mục đích chiến tranh".
Cụ thể có vài điểm nhấn khiến dân tình xôn xao:
- Họ phản đối việc công nghệ mình làm ra bị biến thành vũ khí giết người (Skynet đời thực?).
- Họ gọi thẳng tên cái gọi là "Bộ Quốc phòng" bằng cái tên trần trụi hơn: "Bộ Chiến tranh".
- Họ muốn có quyền từ chối làm các task liên quan đến quân sự mà không sợ bị sếp "vả" hay cho bay ghế.
- Cam kết này không chỉ dành cho dev mà còn muốn kéo cả hội thiết kế, quản lý vào cuộc.
Giang hồ mạng dậy sóng: Người khen thanh cao, kẻ bảo "làm màu"
Đúng như dự đoán, dưới bài đăng là một bãi chiến trường comment với đủ mọi luồng tư tưởng.
Một phe thì cực kỳ lạc quan, kiểu như: "May quá, cuối cùng cũng thấy tính nhân văn trong cái chuỗi cung ứng AI toàn mùi tiền này". Họ tin rằng nếu những người trực tiếp cầm bàn phím mà có lương tâm, thế giới sẽ bớt nguy hiểm hơn.
Nhưng phe thực dụng (giống tôi) thì tạt ngay gáo nước lạnh: "Chúc các ông may mắn, nhưng Google hay OpenAI chẳng thèm nghe đâu". Một tài khoản tên jfengel còn bồi thêm: "Không làm thì nó đuổi, thiếu gì người khác đang xếp hàng ngoài kia sẵn sàng quỳ xuống để được nhận lương nghìn đô".
Drama nhất phải kể đến cuộc chiến ngôn từ xung quanh cụm từ "Bộ Chiến tranh". Có ông bảo dùng từ này là quá khích, nhưng cũng có người phản pháo rằng "Bộ Quốc phòng" mới là cái tên "lùa gà" nhất lịch sử, vì đa số là đi gây hấn chứ phòng thủ cái gì.
Riêng Anthropic – startup vốn nổi tiếng với khẩu hiệu "AI an toàn" – cũng bị lôi vào cuộc. Dân mạng mỉa mai: "Để xem các ông giữ được đạo đức bao lâu trong cái đất Mỹ này, hay cuối cùng cũng phải 'cúi đầu' bán mình cho Microsoft hay Oracle để tồn tại? Đạo đức gì tầm này khi data đi train AI cũng toàn là đồ cào dạo không xin phép?".
Bài học sinh tồn cho anh em: Giữ cái đầu lạnh giữa "vòng xoáy" công nghệ
Nói thật với anh em, đứng ở góc độ một thằng dev từng trải qua cảnh cơm áo gạo tiền, tôi thấy mấy vụ cam kết này cũng hay, nhưng hơi xa vời với thực tế doanh nghiệp nhỏ (SME) ở Việt Nam. Trong khi mấy ông lớn đang mải mê cãi nhau về việc có nên làm robot giết người hay không, thì các SME chúng ta vẫn đang loay hoay với bài toán: Làm sao để ứng dụng AI vào vận hành mà không bị "sập server" vì tốn RAM hay cháy túi vì chi phí API quá chát.
Tại WorkCloud, chúng tôi cũng dùng AI, nhưng là để giúp anh em tự động hóa mấy cái task nhàm chán như nhập liệu, quản lý task hay tối ưu quy trình. Thay vì mơ mộng cứu thế giới hay xây dựng Skynet, mình cứ tập trung vào cái thực dụng nhất: Tăng năng suất - Giảm chi phí. Đó mới là "đạo đức" thực sự đối với ví tiền của doanh nghiệp.
Kết luận lại: Drama thì cứ hóng cho biết, nhưng đừng để mấy cái khẩu hiệu hào nhoáng làm mờ mắt. Công nghệ tốt hay xấu là do bàn tay người dùng. Còn với anh em mình, cứ chọn cái tool nào mượt, rẻ, hiệu quả mà táng. Thế thôi!