Nút gạt Sáng/Tối "nghệ" quá hóa... phiền? Bài học xương máu về UI/UX từ cộng đồng Reddit

Đã bao giờ các ông tốn cả buổi chiều chỉ để ngồi chỉnh cái animation cho một cái nút bấm, trong khi backlog còn dài dằng dặc chưa? Tôi hồi mới vào nghề cũng thế, thích làm mấy thứ "ảo ma" để lòe thiên hạ, nhưng sau vài lần bị khách hàng chửi và lương vẫn bèo bọt thì tôi nhận ra: Cái gì đơn giản, thực dụng mới là chân ái. Vừa rồi trên Reddit có một ông dev khoe cái Theme Picker (nút chọn chế độ sáng/tối) làm cực kỳ công phu, nhưng kết quả nhận lại là một rổ gạch đá kèm vài lời khen an ủi. Cùng mổ xẻ xem vụ này có gì mà dân tình xôn xao thế.

Toàn cảnh vụ "múa lửa" cái nút gạt Sáng/Tối

Chuyện là có một bác dev đang làm app, tự hào khoe một cái component nhỏ trong quá trình Onboarding (giới thiệu người dùng mới). Thay vì làm cái switch Sáng/Tối đơn giản như người bình thường, bác ấy quyết định chơi lớn:

1. Thêm nhân vật hoạt hình: Có một chú nhóc đứng chễm chệ trên thanh gạt.
2. Animation di chuyển: Mỗi khi người dùng bấm chọn Light, System hay Dark, chú nhóc này sẽ lạch bạch chạy qua chạy lại chỗ cái nút đó.
3. Visual thay đổi: Khi chuyển sang Dark thì có thêm trăng sao, Light thì có mây trời.
4. Tương tác hướng nhìn: Con nhân vật sẽ quay mặt về phía cái nút bạn vừa bấm.
5. Tâm huyết tràn trề: Tác giả thừa nhận đây là kết quả của việc muốn "thử nghiệm" và phá cách so với những cái picker truyền thống.

Nhìn qua thì thấy cũng vui mắt, nhưng với dân làm sản phẩm lâu năm, nhìn phát là thấy mùi "over-engineering" ngay.

Giang hồ Reddit chia phe combat: Nghệ thuật hay rườm rà?

Ngay sau khi đăng tải, bài viết thu hút hàng trăm bình luận. Có thể chia làm 3 luồng quan điểm chính như sau:

Phe "Thích sự dễ thương": Một số anh em tâm hồn bay bổng thì thấy nó khá cute. Họ cho rằng việc nhân vật chạy theo nút bấm tạo cảm giác sinh động, bớt khô khan cho cái app. Thậm chí có ông còn góp ý là nên chỉnh lại hướng nhìn của nhân vật cho chuẩn hơn nữa để tăng tính trải nghiệm.

Phe "Cảnh sát UX": Đây là phe đông nhất và hung hãn nhất. Các luận điểm đưa ra cực kỳ thực tế: "Tốc độ animation hơi bị giật, gây cảm giác khó chịu", "Đừng di chuyển mọi thứ một cách tùy tiện vì nó khiến người dùng tưởng rằng hành động đó có ý nghĩa gì đó sâu xa lắm". Có ông còn gắt hơn khi bảo rằng mây với sao nhìn giống dự báo thời tiết hơn là chọn Theme.

Phe "Góp ý chân thành": Thay vì chê, họ đề xuất giải pháp trung hòa. Ví dụ: Giữ nhân vật ở giữa thôi, chỉ đổi hiệu ứng ngày/đêm xung quanh để tránh việc mọi thứ cứ nhảy lung tung trên màn hình.

Cuối cùng, sau khi ăn đủ gạch, tác giả đã phải "quay xe", thừa nhận có lẽ sẽ rollback (quay lại) phiên bản đơn giản hơn để tránh làm phiền người dùng. Đúng là cái kết đắng cho sự sáng tạo không đúng chỗ.

Bài học sinh tồn: Đừng biến cái đơn giản thành phức tạp

Dưới góc nhìn của một thằng dev từng trải và đang làm việc tại WorkCloud — nơi mà sự thực dụng và tối ưu chi phí cho SME được đặt lên hàng đầu, tôi rút ra được vài điều:

1. User không rảnh để xem animation của bạn: Người ta vào app để làm việc, để xử lý đơn hàng, để quản lý nhân sự chứ không phải để xem một con mascot chạy qua chạy lại chỉ để đổi cái màu nền. Animation đẹp là tốt, nhưng nếu nó làm chậm quá trình thao tác thì đó là một cái "bug" về trải nghiệm.

2. SME cần sự ổn định, không cần "lòe loẹt": Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, ngân sách công nghệ có hạn. Thay vì đổ tiền và thời gian vào những thứ râu ria, hãy tập trung vào tính năng lõi (core features). Một hệ thống Work OS như WorkCloud luôn ưu tiên việc load nhanh, dùng mượt trên mọi thiết bị hơn là mấy cái hiệu ứng cắn RAM, giật lag.

3. Đừng để cái tôi của Dev giết chết sản phẩm: Đôi khi chúng ta code một thứ gì đó chỉ vì thấy nó "hay ho" hoặc để thỏa mãn cái tôi cá nhân. Nhưng hãy nhớ, khách hàng là người trả tiền. Nếu họ thấy khó dùng, họ sẽ bỏ đi. Đừng cố chấp giữ lại những thứ "nghệ thuật" mà không mang lại giá trị thực tế.

Chốt lại: Hãy sáng tạo có tính toán. Nếu các ông đang build app cho SME, hãy học cách làm mọi thứ thật tinh gọn. Cần tối ưu vận hành? Cần một nền tảng quản trị gọn nhẹ mà không tốn cả đống tiền cho dev ngồi vẽ animation? Cứ nhìn cách WorkCloud tối giản hóa mọi quy trình là hiểu.

Nguồn: Reddit - r/webdev