Jack Dorsey "tiễn" 4.000 nhân viên bằng thông báo chữ thường: Khi AI là cái cớ để thanh lọc bộ máy?

Lại là câu chuyện muôn thuở của giới tech: Công ty thông báo "business vẫn đang rất mạnh", nhưng đùng một cái, 4.000 anh em được lệnh "về vườn". Lần này là Block (công ty mẹ của Square, Cash App) do Jack Dorsey cầm lái. Là một thằng dev cũng từng nếm mùi lương bèo và nhìn đồng nghiệp bay màu sau một đêm, tôi thấy vụ này có nhiều thứ để anh em mình ngồi lại chém gió, đặc biệt là cái cách người ta lôi AI ra làm "lá chắn".

Rốt cuộc thì chuyện quái gì vừa xảy ra tại Block?

Tóm tắt nhanh cho anh em lười đọc tin gốc: Jack Dorsey vừa quyết định cắt giảm gần một nửa nhân sự của Block (khoảng 40%). Dưới đây là những điểm "ảo ma" nhất của vụ này:

Sa thải dù đang lãi: Jack khẳng định công ty không hề gặp khó khăn, lợi nhuận vẫn tăng, khách hàng vẫn đông. Nhưng... ông ấy muốn thay đổi cách vận hành.
Lý do là AI (và team phẳng): Block tuyên bố các công cụ trí tuệ nhân tạo (intelligence tools) kết hợp với cấu trúc team ít quản lý trung gian (flatter teams) giúp họ làm việc hiệu quả hơn mà không cần nhiều người.
Phong cách "nghệ thuật": Toàn bộ thông báo sa thải được viết bằng... chữ thường (lowercase), không thèm viết hoa đầu câu. Có người bảo thế mới là "human", có người lại thấy như một cú tát vào mặt 4.000 người đang mất việc.
Nhân đạo kiểu Silicon Valley: Thay vì cắt quyền truy cập ngay lập tức như Twitter (X), Block cho anh em giữ Slack và Email đến tối thứ Năm để chào tạm biệt nhau.
Kết quả nghiệt ngã: Ngay sau tin sa thải, cổ phiếu Block tăng vọt hơn 24%. Đúng là trên nỗi đau của người lao động luôn là niềm vui của các cổ đông.

Giang hồ mạng chia phe combat: Nghệ thuật hay sự máu lạnh?

Trên các diễn đàn công nghệ như Hacker News, dân tình đang cãi nhau nảy lửa. Có mấy luồng ý kiến đọc mà thấm:

Phe thực tế: Nhiều ông bảo đừng có đổ lỗi cho AI. Thực ra đây là hậu quả của thời kỳ "ZIRP" (lãi suất bằng 0) - cái thời mà các ông lớn cứ vung tiền tuyển người vô tội vạ để làm đẹp chỉ số tăng trưởng. Giờ lãi suất cao, tiền không còn rẻ nữa thì phải "cắt máu" để sống sót thôi. AI chỉ là cái cớ nghe cho nó hợp thời đại.
Phe soi mói: "Làm cái quái gì mà cần tận 10.000 người?" – Đây là câu hỏi của rất nhiều senior. Với những startup chỉ cần 50 người đã chạy mượt, họ không hiểu nổi một bộ máy 10.000 người làm gì ngoài việc ngồi họp và tạo ra những quy trình rườm rà cản trở lẫn nhau.
Phe mỉa mai: Cái vụ viết thông báo bằng chữ thường bị ăn gạch khá nhiều. Anh em bảo Jack chắc là dán băng keo luôn phím Shift để thể hiện cái sự "authentic" (đích thực) giả tạo, trong khi 4.000 mạng người đang lo sốt vó chuyện trả nợ ngân hàng.

Bài học sinh tồn: Đừng đợi đến lúc "toang" mới tính chuyện tinh gọn

Nhìn từ góc độ của một thằng dev thực dụng và nhìn về phía các doanh nghiệp SME tại Việt Nam, vụ Block này để lại bài học khá gắt.

Nhiều ông chủ SME cứ thấy công ty hơi có tí việc là tuyển người ồ ạt, xong đến lúc thị trường đứng bóng hoặc AI nó làm được 80% việc của lính thì lại lúng túng không biết xử sao. Cái tư duy "đông người là mạnh" giờ xưa rồi diễm ơi.

Góc nhìn từ WorkCloud: Thay vì nuôi một bộ máy cồng kềnh với hàng tá quản lý cấp trung chỉ để... báo cáo lại việc của nhân viên, tại sao các ông không tối ưu quy trình ngay từ đầu?

Dùng công nghệ để thay thế những việc lặp đi lặp lại.
Giữ cấu trúc team phẳng nhất có thể để thông tin chạy vèo vèo từ sếp xuống lính.
Tập trung vào hiệu suất thực tế thay vì đếm đầu người.

WorkCloud sinh ra không phải để thay thế con người, mà để giúp các ông SME vận hành với chi phí rẻ nhất nhưng hiệu quả nhất – kiểu như trang bị cho một team 5 người nhưng làm việc bằng sức mạnh của một team 20 người vậy. Đừng để đến lúc phải viết thông báo bằng chữ thường để đuổi việc anh em nhé!

Nguồn: Hacker News, CNBC