Đừng ép 'Code Thần' đi dạy người: Coi chừng vừa mất Dev xịn, vừa nát Junior

Sếp các ông có bao giờ thấy một ông Tech Lead gánh team "còng lưng" rồi nảy ra ý tưởng táo bạo: "À, cho ông này đi kèm mấy đứa Junior mới vào cho nó nhanh giỏi" không? Nghe thì có vẻ logic, kiểu "giỏi thì dạy được", nhưng thực tế thường là một cú "vả" cực mạnh vào KPI của cả hai bên.

Mới đây, một thread trên Reddit với gần 700 upvote đã khơi đúng cái "ổ kiến lửa" này, khiến anh em Dev khắp nơi vào xả stress cực căng về việc tại sao đừng bao giờ kỳ vọng thái quá vào việc biến một siêu nhân code thành một người thầy mẫu mực.

Rốt cuộc thì chuyện quái gì đã xảy ra trên Reddit?

Chủ thớt đặt một câu hỏi khá nhức nhối: Bao nhiêu anh em ở đây thực sự có một mentor (người hướng dẫn) ra hồn, và bao nhiêu người thực sự thấy sướng khi phải đi dạy kẻ khác?

Câu trả lời nhận về không chỉ là những câu chuyện cảm động về những người thầy "vàng mười", mà còn là một rổ drama về những ông Tech Lead khó ở và những chính sách nhân sự "vô tri" của các công ty. Tóm tắt nhanh vài ý chính cho anh em lười lội comment:

Kỹ năng code ≠ Kỹ năng dạy: Nhiều ông code như rồng như hổ nhưng giải thích một vấn đề thì như đang tụng kinh tiếng Phạn.
Overload là kẻ thù của sự kiên nhẫn: Ép một ông đang chạy deadline 55h/tuần đi dạy lính mới là cách nhanh nhất để tạo ra một Mentor cáu kỉnh.
Khoảng cách thế hệ: Senior quá khủng thường quên mất cảm giác của một người... không biết gì, dẫn đến việc giải thích quá cao siêu hoặc coi thường những câu hỏi cơ bản.
Nghịch lý tuyển dụng: Nhiều công ty đóng cửa với Junior, dẫn đến việc các Senior 4-6 năm kinh nghiệm muốn làm Mentor cũng chẳng có ai để mà dạy.

Giang hồ mạng chia phe combat: Đâu là sự thật?

Đọc comment mới thấy đúng là mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cái bug. Có 3 luồng quan điểm cực gắt mà tôi thấy anh em mình nên ngẫm:

1. Phe "Nỗi đau Mentor khó ở"

Một ông kể rằng Mentor đầu đời của mình cực đỉnh, luôn cổ vũ và giải thích tận tình. Nhưng từ đó về sau, toàn gặp mấy ông "thần code" tính tình như hâm, suốt ngày tỏ vẻ khó chịu với sự hiện diện của lính mới cho đến khi thấy đứa đó làm được việc mới thôi. Đúng kiểu: "Tao giỏi nên tao có quyền khinh người".

2. Phe "Martial Arts" - Gần nhau dễ hiểu nhau hơn

Có một ý kiến cực hay từ góc nhìn võ thuật: Đôi khi cái ông chỉ đứng trên bạn 1-2 bậc thang lại là người giải thích vấn đề tốt nhất, chứ không phải ông đang đứng trên đỉnh Everest. Tại sao? Vì ông ấy vừa mới trải qua cái khó khăn đó xong, còn ông Tech Lead đỉnh cao thì đã "ngấm" kiến thức đó vào máu đến mức coi nó là hiển nhiên, không buồn giải thích.

3. Phe "Hãy để tôi yên nếu không có đủ thời gian"

Một Senior chốt hạ: Chúng tôi sẵn sàng làm Mentor NẾU:

Không bắt chúng tôi làm 2 job cùng lúc (vừa code 55h vừa dạy người).
Đừng đưa những đứa "vô tri" đến mức code Python cơ bản không biết.
Đừng biến Mentor thành một công việc quản lý không lương.

Bài học sinh tồn cho SME: Đừng biến Tech Lead thành vú em

Từ góc nhìn của WorkCloud, câu chuyện này không chỉ là chuyện của mấy ông Dev mà là bài toán vận hành của mọi doanh nghiệp SME. Các sếp thường mắc kẹt trong tư duy: "Tận dụng nguồn lực có sẵn". Nhưng sếp quên mất là mỗi người có một sở trường riêng.

Nếu ông Dev xịn nhất của bạn đang phải vật lộn để dạy một bạn intern cách setup môi trường, thì đó là một sự lãng phí tài năng khủng khiếp.

Lời khuyên thực dụng cho anh em sếp và quản lý:

Chuẩn hóa tài liệu (Documentation): Thay vì bắt Senior nói đi nói lại một vấn đề, hãy bắt họ (hoặc chính các bạn Junior) viết lại thành Doc. Một hệ thống quản trị công việc như WorkCloud giúp các ông lưu trữ tri thức tập trung, ai vào sau cứ thế mà đọc, đỡ phải hỏi những câu "ngáo ngơ".
Phân cấp đào tạo: Hãy để Senior dạy Middle, Middle dạy Junior. Đừng đẩy hết lên đầu Tech Lead.
Tối ưu hóa quy trình bằng công nghệ: Thay vì tốn thời gian cho những việc lặt vặt, hãy dùng các nền tảng Work OS để tự động hóa báo cáo, giao việc. Khi Senior bớt bị "hành" bởi những việc không tên, họ mới có tâm trí mà làm Mentor tử tế.

Chốt lại: Mentor là một kỹ năng, không phải là một addon mặc định đi kèm với trình độ code. Đừng để "Code Thần" của bạn cháy máy vì những việc không đúng chuyên môn. Hãy để họ tập trung vào thứ họ giỏi nhất: Giải quyết những bài toán hóc búa.

Nguồn: Reddit - Stop Expecting Your Best Engineer to Be a Good Mentor