Mấy ông tự tin giỏi Tiếng Anh? Thử 'xuyên không' về 500 năm trước xem có 'toang' không!

Mấy ông nghĩ mình giỏi Tiếng Anh, IELTS 8.0 hay đọc doc không cần Google Translate là đã "đỉnh chóp"? Để tôi dội cho gáo nước lạnh: Thử quăng các ông về London tầm 500 năm trước, đảm bảo là "câm như hến" hoặc nghe người ta nói mà ngỡ như đang nghe tiếng ngoài hành tinh.

Mới đây trên Hacker News, một bài viết về việc con người có thể hiểu tiếng Anh ngược dòng thời gian đến mức nào đã nhận được cả nghìn upvote. Hóa ra, ngôn ngữ cũng giống như cái source code vậy, không update thường xuyên là thành "legacy code" ngay lập tức.

Tóm tắt vụ "xuyên không" ngôn ngữ đang gây bão

Câu chuyện bắt đầu từ một trang web cho phép bạn đọc thử các đoạn văn bản tiếng Anh từ hiện đại lùi dần về quá khứ. Kết quả là:

• Giai đoạn "Mượt": Từ hiện tại về đến khoảng năm 1600 (thời Shakespeare), anh em mình vẫn còn "nhai" được, dù thỉnh thoảng thấy cách dùng từ hơi ảo ma.
• Giai đoạn "Lag nhẹ": Đến tầm năm 1400, mọi thứ bắt đầu cấn RAM. Sự xuất hiện của các ký tự cổ như "þ" (đọc là "th") khiến dân tình bắt đầu đứng hình mất 5 giây.
• Giai đoạn "Sập nguồn": Lùi xa hơn nữa về thời tiếng Anh cổ (Old English), nó không khác gì một ngôn ngữ hoàn toàn khác. Nhìn mặt chữ cứ tưởng tiếng Đức hay tiếng Bắc Âu nào đó chứ chẳng phải tiếng Anh nữa.
• Điểm gãy (Breaking point): Nhiều người nhận ra cột mốc máy in phổ biến chính là lúc ngôn ngữ bắt đầu được "standardize" (chuẩn hóa), giúp chúng ta dễ đọc hơn.
• Nghe vs Đọc: Một điểm thú vị là đọc có vẻ dễ hơn nghe. Có những clip giả lập giọng nói từ quá khứ nghe như tiếng Scotland bị bóp méo, khiến ngay cả dân bản xứ cũng phải "xin vĩnh biệt cụ".

Giang hồ mạng chia phe combat cực căng

Bên dưới phần comment, các thanh niên "học thuật" và dân dev thi nhau vào mổ xẻ:

Phe "Easy Game": Một số ông khoe trình ESL (English as a Second Language) nhưng vẫn đọc được văn bản từ năm 1500. Bí kíp là... đọc to thành tiếng để đoán âm điệu thay vì nhìn mặt chữ. Đúng kiểu debug bằng cách chạy thử code thay vì ngồi đọc logic.

Phe "Toang vì ký tự lạ": Nhiều ông cay cú vì cái chữ "þ". Đang đọc ngon lành gặp chữ này cứ ngỡ là lỗi font hay bug hiển thị, hóa ra nó là cụ tổ của âm "th". Bài học: Documentation không cập nhật là hậu bối ăn hành ngay.

Phe "Local accent là nhất": Một thanh niên người miền Bắc nước Anh (Northern English) thừa nhận nghe clip giả lập năm 1850 thôi đã thấy "xoắn não" rồi. Thậm chí có ông kể chuyện đi Oxford những năm 90 gặp cụ già nói tiếng Anh mà cứ ngỡ đang nghe tiếng Phạn.

Phe "Mỹ hóa": Có một quan điểm khá thú vị là tiếng Anh-Mỹ hiện nay thực chất lại giữ được nhiều nét của thời Shakespeare hơn là giọng BBC chuẩn hiện tại. Đúng là cái gì "fork" ra đôi khi lại giữ được nguyên bản hơn là bản gốc bị update liên tục.

Bài học sinh tồn: Đừng để công nghệ của bạn trở thành "cổ ngữ"

Nhìn từ câu chuyện ngôn ngữ, tôi lại thấy bóng dáng của các doanh nghiệp SME nhà mình.

Nhiều ông chủ doanh nghiệp hiện nay vẫn đang vận hành công ty bằng những bộ "cổ ngữ" như: Excel thủ công, ghi chép sổ tay, hoặc dùng mấy cái phần mềm crack từ đời tống. Đến lúc cần mở rộng, cần tích hợp AI hay tự động hóa thì mới ngã ngửa vì hệ thống cũ không thể "giao tiếp" được với công nghệ hiện đại. Đó chính là cái giá của việc ngại thay đổi.

Tại WorkCloud, chúng tôi hiểu rằng SME không cần những thứ quá cao siêu, hào nhoáng. Các ông cần một cái "Work OS" thực dụng, chi phí rẻ nhưng phải đảm bảo tính tương thích dài hạn. Đừng để 2-3 năm nữa, dữ liệu của các ông trở thành đống "Old English" mà không một hệ thống nào đọc được.

Việc tối ưu vận hành không phải là chạy theo trend, mà là xây dựng một nền tảng ngôn ngữ chung cho toàn bộ bộ máy công ty. Giống như việc chuyển từ dùng chữ "þ" sang "th" để cả thế giới đều hiểu vậy.

Nguồn: Hacker News / Dead Language Society